Woskowanie i olejowanie ławek w saunie pomaga chronić drewno przed wilgocią, zabrudzeniami i wysychaniem. Należy stosować wyłącznie preparaty przeznaczone do saun, odporne na wysoką temperaturę i bezpieczne w kontakcie ze skórą. Przed aplikacją ławki trzeba dokładnie oczyścić oraz wysuszyć. Środek nakłada się cienką warstwą, a po wyschnięciu saunę należy dobrze przewietrzyć.
Ławki saunowe pracują w trudnych warunkach: wysoka temperatura, para wodna, pot oraz cykliczne wysychanie obciążają strukturę drewna. Odpowiednia impregnacja ogranicza wnikanie wilgoci, ułatwia usuwanie zabrudzeń i pomaga zachować ładny wygląd desek. Preparat powinien być przeznaczony do sauny, bezpieczny w kontakcie ze skórą oraz odporny na podwyższoną temperaturę. Dotyczy to podobnie jak nowych ławek z osiki, olchy czy abachii starszych powierzchni wymagających odświeżenia. Olejowanie i woskowanie nie są zabiegami równoważnymi, dlatego wybór zależy od rodzaju drewna, intensywności użytkowania oraz oczekiwanego efektu wykończeniowego.
Olej do sauny zapewnia naturalną ochronę drewna
Do większości ławek saunowych najpraktyczniejszym rozwiązaniem jest bezbarwny olej parafinowy przeznaczony do powierzchni saunowych.
Wnika w pory drewna, ogranicza absorpcję wody i potu, a równocześnie nie tworzy twardej, szczelnej powłoki. Za pomocą tego deski zachowują naturalną paroprzepuszczalność i nie łuszczą się pod wpływem temperatury.
Olej może delikatnie pogłębić kolor drewna, szczególnie w przypadku jasnej osiki lub abachi.
Przed aplikacją ławki należy dokładnie umyć środkiem do czyszczenia sauny, usunąć osad i pozostawić do całkowitego wyschnięcia. Powierzchnię można lekko zmatowić drobnym papierem ściernym, jeśli włókna są uniesione lub widoczne są stare zabrudzenia. Preparat nakłada się cienką warstwą, bez tworzenia tłustych zastoin. Nadmiar trzeba wytrzeć po kilku minutach.
Wosk sprawdzi się przy oczekiwaniu na delikatną powłokę
Wosk do sauny, przede wszystkim na bazie naturalnych wosków i olejów, tworzy bardziej wyczuwalne wykończenie niż olej parafinowy. Może poprawić odporność powierzchni na zabrudzenia i nadać drewnu satynowy wygląd. Nie każdy wosk nadaje się jednak do ławek. Produkty przeznaczone do mebli, podłóg lub elementów dekoracyjnych mogą mięknąć w wysokiej temperaturze, pozostawiać lepki film albo zwiększać śliskość desek.
W czasie wybierania preparatu sprawdź trzy kwestie:
- oznaczenie producenta potwierdzające zastosowanie w saunie i na ławkach;
- odporność na wysoką temperaturę oraz brak intensywnych substancji zapachowych;
- możliwość bezpiecznego kontaktu preparatu ze skórą po pełnym wyschnięciu.
Wosk nakłada się wyjątkowo cienko na czyste, suche i odtłuszczone drewno.
Zbyt gruba warstwa zamyka pory, utrudnia późniejsze czyszczenie i może stać się śliska. Po aplikacji sauna powinna być dobrze przewietrzona, a pierwsze nagrzanie należy przeprowadzić zgodnie z instrukcją produktu. Do większości ławek lepszy będzie olej parafinowy, jednak wosk należy traktować jako rozwiązanie specjalistyczne, wybierane wtedy, gdy producent dopuszcza jego użycie na powierzchniach użytkowych. Lakier, impregnat elewacyjny, olej spożywczy oraz uniwersalny olej do mebli nie są właściwymi zamiennikami. Przed pełnym zabiegiem preparat należy sprawdzić na niewidocznym fragmencie, ponieważ różne gatunki drewna reagują odmiennie i mogą nierównomiernie przyjmować powłokę.
Drewno ławek saunowych pracuje w cyklu wysokiej temperatury, pary wodnej i szybkiego wysychania.
Powłoka nie może tworzyć szczelnego, twardego filmu, ponieważ taki materiał pęka, łuszczy się i utrudnia oddawanie wilgoci. Do powierzchni mających kontakt ze skórą najlepiej przeznaczać preparaty oznaczone przez producenta jako olej do saun, ławek lub drewna pozostającego w wysokiej temperaturze. Najczęściej stosuje się bezbarwny olej parafinowy, nazywany także olejem mineralnym białym. Jest odporny na temperaturę, neutralny zapachowo i nie jełczeje tak jak część olejów roślinnych. Dostępne są także mieszanki na bazie olejów naturalnych, lecz powinny mieć wyraźne dopuszczenie do celów saunowych. Olej lniany, kuchenny czy impregnaty tarasowe nie są dobrym wyborem: mogą długo schnąć, intensywnie pachnieć, ciemnieć albo pozostawiać niepożądane dodatki.
Preparat do ławki powinien być bezbarwny, nietoksyczny po wyschnięciu i pozbawiony rozpuszczalników emitujących zapach pod wpływem ciepła. Nie należy używać lakierów, bejc, lazur ani olejów do podłóg, chyba że producent jedno dopuścił je do sauny i bezpośredniego kontaktu ze skórą.
Różnice między olejem a woskiem na ławkach
Olej wnika w strukturę drewna, ogranicza chłonięcie potu i wody oraz ułatwia późniejsze czyszczenie. Nie tworzy śliskiej, odcinającej warstwy, dlatego jest podstawowym wyborem do siedzisk i oparć. Wosk pozostaje bliżej powierzchni. Może poprawić gładkość i odporność na zabrudzenia, ale w wysokiej temperaturze mięknie, a przy nadmiarze zwiększa śliskość.
Kiedy można zastosować wosk?
Wosk daje efekt głównie jako składnik gotowego preparatu przeznaczonego do sauny, a nie jako samodzielna warstwa na siedzisku. Produkty zawierające wosk powinny być stosowane bardzo oszczędnie i wyłącznie zgodnie z kartą techniczną. Wosk pszczeli lub carnauba bez odpowiedniej receptury może zmięknąć w czasie nagrzewania, przyciągać kurz i utrudniać usuwanie plam. Na ławkach, na których użytkownik siedzi bez ręcznika, bezpieczniejszy jest czysty olej saunowy niż pasta woskowa. Wosk można sprawdzić przy elementach dekoracyjnych, frontach, zagłówkach lub powierzchniach nienarażonych na bezpośredni kontakt z ciałem. Nadmiar każdego preparatu trzeba dokładnie wytrzeć; mokra, tłusta warstwa nie jest zabezpieczeniem, lecz ryzykiem zabrudzeń i poślizgu.
Jak nanosić preparat bez zamykania porów drewna?
Ławkę należy umyć, całkowicie wysuszyć i lekko przeszlifować drobnym papierem, najczęściej o gradacji 180-240. Olej nakłada się cienką warstwą bawełnianą szmatką lub pędzlem, zgodnie z kierunkiem włókien.
Po kilkunastu minutach niewchłonięty produkt usuwa się do sucha. Drugą warstwę stosuje się tylko wtedy, gdy zaleca ją producent. Sauna powinna być dobrze wentylowana, a preparat musi wyschnąć przed pierwszym nagrzaniem. Przygotowanie ławek saunowych decyduje o równomiernym wchłanianiu preparatu, bezpieczeństwie użytkowników i trwałości zabezpieczenia drewna.
Ocena i oczyszczanie ławek saunowych przed olejowaniem lub woskowaniem
Prace należy rozpocząć od dokładnych oględzin. Sprawdź, czy deski nie mają pęknięć, drzazg, śladów pleśni, tłustych plam ani luźnych wkrętów. Uszkodzone elementy trzeba naprawić lub wymienić przed nałożeniem preparatu. Ławki najlepiej zdemontować, ponieważ ułatwia to dotarcie do krawędzi, spodów i połączeń konstrukcyjnych. Powierzchnię oczyszcza się z kurzu, potu i osadów. Stosuj łagodny środek przeznaczony do drewna saunowego, miękką szczotkę oraz niewielką ilość wody. Nie używaj wybielaczy, silnych detergentów, myjek ciśnieniowych ani preparatów zawierających chlor.
Nadmiar wilgoci może wniknąć w drewno i wydłużyć jego schnięcie. Jeżeli ławki były wcześniej olejowane, woskowane lub malowane, trzeba usunąć pozostałości starej powłoki.
W przeciwnym razie nowy środek może wchłaniać się nierównomiernie i łuszczyć. Po oczyszczeniu drewno powinno całkowicie wyschnąć – najczęściej przez co najmniej 24 godziny, w przewiewnym pomieszczeniu, poza kabiną sauny.
Szlifowanie drewna przed nałożeniem wosku lub oleju saunowego
Szlifowanie wykonuje się papierem o gradacji około 120-150, prowadząc go zgodnie z kierunkiem włókien. Zbyt drobny papier może nadmiernie wygładzić powierzchnię i ograniczyć chłonność drewna. Krawędzie należy delikatnie zaokrąglić, aby usunąć ostre miejsca i zmniejszyć ryzyko powstawania drzazg. Po szlifowaniu trzeba dokładnie odpylić ławki odkurzaczem i czystą, lekko wilgotną ściereczką. Drewno musi być suche, czyste i pozbawione starej, niekompatybilnej powłoki. Przed aplikacją wykonaj próbę na spodzie jednej deski.
Najbezpieczniejsza kolejność przygotowania obejmuje:
- demontaż i ocenę stanu desek oraz elementów mocujących,
- mycie, usunięcie starej powłoki i pełne wysuszenie drewna,
- szlifowanie, odpylenie oraz próbne nałożenie preparatu.
Czy trzeba szlifować nowe ławki? Tak, jeśli powierzchnia jest szorstka lub ma podniesione włókna. Czy możemy woskować drewno wcześniej olejowane? Tylko po usunięciu starego oleju i zgodnie z kartą techniczną produktu. Czy nakładać preparat na gorące ławki?
Nie; drewno powinno mieć temperaturę pokojową, a pomieszczenie musi być dobrze wentylowane.
Szlifowanie ławek saunowych przed olejowaniem nie zawsze jest obowiązkowe, ale w większości przypadków poprawia efekt i trwałość impregnacji. Nowe deski, szczególnie wykonane z osiki, olchy lub abachi, mogą mieć podniesione włókna, ślady po obróbce oraz mikronierówności. Olej wnika wtedy nierównomiernie, a powierzchnia po wyschnięciu może pozostać szorstka. Przed aplikacją należy ocenić stan drewna. Gładkie, fabrycznie wyszlifowane ławki, które nie były wcześniej zabezpieczane, można czasem jedynie dokładnie odpylić. Jeśli jednak drewno jest chropowate, zmatowiałe lub miejscami przebarwione, delikatne szlifowanie będzie właściwym przygotowaniem podłoża.
Nie chodzi o polerowanie desek na świetny połysk, ponieważ zbyt zamknięta struktura drewna ograniczy wchłanianie oleju.
Czy trzeba szlifować ławki saunowe przed nałożeniem oleju?
Tak – gdy powierzchnia ma podniesione włókna, zabrudzenia albo pozostałości starej warstwy ochronnej.
Do lekkiego wygładzenia najczęściej wystarcza papier ścierny o gradacji 120-180. Szlifuje się wzdłuż włókien, bez silnego dociskania i bez zaokrąglania krawędzi desek. Po pracy pył trzeba usunąć odkurzaczem lub lekko wilgotną, dobrze wyciśniętą ściereczką, a drewno pozostawić do całkowitego wyschnięcia.
Kiedy szlifowanie ławek saunowych jest konieczne?
Obowiązkowe przygotowanie mechaniczne dotyczy przede wszystkim ławek wcześniej olejowanych, zabrudzonych potem, kosmetykami lub detergentami. Nowa warstwa nie zwiąże prawidłowo z tłustym, nierównym podłożem. Samo matowienie papierem może jednak nie wystarczyć, jeśli na deskach znajduje się stary, lepki olej, wosk albo lakier. Taką powłokę trzeba możliwie dokładnie usunąć, ponieważ sauna wymaga materiałów przeznaczonych do wysokiej temperatury i kontaktu ze skórą. Po szlifowaniu nie należy pozostawiać pyłu w porach drewna.
Olej do ławek saunowych nakłada się bardzo cienko, zgodnie z instrukcją producenta, najczęściej na suche i czyste deski. Nadmiar preparatu trzeba wytrzeć, aby nie powstała śliska, lepka powierzchnia.
Przy renowacji fragmentów o różnej chłonności wskazane jest przeszlifowanie całej deski, a pojedynczej plamy.
